حقایقی درباره‌ی اختلالات شایع نخاعی:

 بیرون‌زدگی دیسک:

بیرون‌زدگی دیسک ازجمله بیماری‌های شایع کانال نخاعی است که ممکن است نواحی مختلف ستون فقرات ازجمله ناحیه‌ی گردن، پشت و کمر را درگیر کند. ما قصد داریم همه‌چیز را راجع به دیسک‌های بیرون زده و درمان آن به شما آموزش بدهیم، اما قبل از اینکه به موضوع اصلی بپردازیم،‌ اجازه بدهید تا راجع به ساختار و آناتومی دیسک و کانال نخاعی مطالبی را بیان کنیم.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 در بیرون زدگی دیسک چه اتفاقی می‌افتد؟

دیسک‌های نخاعی از دو قسمت اصلی شامل لایه‌ی بیرونی فیبروزی و قسمت داخلی ژله‌ای تشکیل شده‌اند. وقتی دیسک ضعیف می‌شود، لایه فیبروزی بیرونی می‌تواند پاره شده و ماده‌ی ژله‌ای درونی به درون کانال نخاعی بریزد. این چیزی است که وقتی می‌گویند دیسک پاره شده یا بیرون زده، اتفاق می‌افتد. یعنی ماده‌ی ژله‌ای درونی به بیرون از محدوده‌ی دیسک می‌ریزد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

انواع بیرون‌زدگی دیسک:

در اکثر بیماران بیرون‌زدگی دیسک به آهستگی و به‌مرور زمان اتفاق می‌افتد، اما در مواردی هم بیرون‌زدگی دیسک می‌تواند به‌طور ناگهانی ایجاد شود. بیرون‌زدگی دیسک چهار مرحله دارد که از تخریب ابتدایی و بیرون‌زدگی خفیف دیسک تا پارگی و جدا شدن قطعه‌ای از دیسک متفاوت است. در مرحله‌ی دوم بیرون‌زدگی دیسک، لایه‌ی خارجی دیسک هنوز به‌طور کامل پاره نشده و ماده‌ی ژله‌ای داخل دیسک به داخل کانال نخاعی نریخته است. اما در مرحله‌ی سه و چهار پارگی کامل دیسک مشاهده می‌شود. در مرحله‌ی چهار قطعه‌ای از ماده‌ی ژله‌ای جداشده و به داخل کانال نخاعی می افتد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شدت بیرون‌زدگی دیسک‌ها باهم فرق دارند

اگرچه هم به بیرون‌زدگی خفیف (Bulging)و هم به بیرون‌زدگی شدید(Extrusion) دیسک هر دو فتق دیسک یا بیرون‌زدگی دیسک می‌گویند، اما در نوع خفیف و یا حتی متوسط ماده‌ی ژله‌ای دیسک هنوز در داخل فضای درونی دیسک قرار دارد و از آن بیرون نمی‌ریزد؛ یعنی لایه‌ی خارجی هنوز به‌طور کامل پاره نشده است. بیرون‌زدگی شدید دیسک یا اکستروشن (Extrusion) زمانی اتفاق می‌افتد که لایه‌ی بیرونی فیبروزی پاره شده و محتویات داخل دیسک به بیرون می‌ریزد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 همیشه دیسک‌های بیرون زده موجب درد نمی‌شود

بعضی از دیسک‌های بیرون زده بدون علامت هستند که به‌وسیله‌ی MRI و سی‌تی‌اسکن که به دلایل دیگر گرفته‌شده تشخیص داده می‌شود، ولی بیمار هیچ‌گونه علائمی مبنی بر بیرون‌زدگی دیسک ندارد. پس همه‌ی دیسک‌های بیرون زده موجب درد کمر و پا نمی‌شوند و نیاز به درمان خاصی ندارند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

عجیب، اما واقعی

یک سرفه یا عطسه‌ی معمولی می‌تواند موجب بیرون‌زدگی دیسکتان شود. یک عطسه یا سرفه‌ی ناگهانی می‌تواند موجب افزایش فشار داخل دیسک شده به‌طوری‌که ماده‌ی ژله‌ای داخلی به لایه‌ی فیبروزی بیرونی فشار وارد کرده و باعث پاره شدن دیسک می‌شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

حتی پیش‌پاافتاده‌ترین حرکات وقتی به‌طور ناگهانی و یا با پوزیشن ناصحیح بدن انجام شود، می‌تواند موجب بیرون‌زدگی و پارگی دیسک گردد. وقتی بر روی صندلی دفترتان نشسته‌اید، چرخش سریع و یا بلند کردن کیفتان در این حالت ممکن است بی‌ضرر به نظر برسد؛ اما این حرکات مخصوصاً اگر به‌طور مکرر انجام شود می‌تواند دیسک شما را مستعد آسیب ‌کند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

شایع‌ترین دلایل بیرون‌زدگی دیسک:

افزایش سن اصلی‌ترین دلیل بیرون‌زدگی دیسک است. بعد از سال‌ها استفاده از ستون فقرات و با افزایش سن محتوای آب دیسک و قابلیت الاستیکی ماده‌ی ژله‌ای کاهش می‌یابد. این دلیلی است که بیرون‌زدگی دیسک اکثراً در سنین بین 30 تا 50 سال شایع است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

درمان‌ها:

 راه‌های زیادی برای درمان بیرون‌زدگی دیسک وجود دارد. خوشبختانه اکثر بیماران به درمان‌های غیر جراحی پاسخ می‌دهند. ازجمله درمان‌های مؤثر در درمان بیرون‌زدگی دیسک، جراحی لیزری دیسک می‌باشد که بدون نیاز به برش جراحی و بیهوشی موجب بازگشت دیسک بیرون زده‌شده و فشار از روی مهره‌ها و ریشه‌های عصبی آن برداشته می‌شود. این روش در افراد جوان‌تر تا 95 درصد موجب بهبود بیرون‌زدگی دیسک می‌شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مترجم و ویرایشگر : دکتر علی نقره کار (فلوشیپ فوق تخصصی درد)

منبع : دکترپیک